Najgorszym momentem na szukanie schronienia, dokumentów i latarki jest chwila, w której właśnie zawyły syreny. Rozsądne przygotowanie nie wymaga jednak budowy bunkra ani kupowania kosztownego sprzętu. Potrzebne są przede wszystkim: rodzinny plan, zapas wody, plecak ewakuacyjny i wiedza, gdzie szukać wiarygodnych komunikatów.
Wojna nie jest jedynym zagrożeniem, na które warto być przygotowanym. Podobne problemy — brak prądu, przeciążenie sieci telefonicznej, przerwy w dostawie wody, zamknięte sklepy czy konieczność ewakuacji — mogą pojawić się również podczas katastrofy naturalnej, dużego cyberataku albo awarii infrastruktury.
Dlatego przygotowanie na kryzys nie jest „panikowaniem”. To raczej odpowiednik gaśnicy w domu: liczymy, że nigdy nie będzie potrzebna, ale dobrze wiedzieć, gdzie stoi.
Pełny zestaw oficjalnych zaleceń można znaleźć w rządowym Poradniku bezpieczeństwa, przygotowanym przez polskie instytucje odpowiedzialne za bezpieczeństwo i ochronę ludności.
Na początek można przyjąć prosty, redakcyjny skrót:
To oczywiście nie jest pełny plan bezpieczeństwa, ale pozwala zapamiętać najważniejsze liczby. Rządowy poradnik zaleca przygotowanie domowych zapasów na co najmniej trzy dni, w tym minimum trzech litrów wody dziennie na każdą osobę.
Dla czteroosobowej rodziny oznacza to przynajmniej 36 litrów wody na trzy dni. Warto pamiętać także o wodzie i karmie dla zwierząt.
Zanim zaczniemy kupować sprzęt, dobrze usiąść z domownikami i odpowiedzieć na kilka prostych pytań:
Gdzie się spotkamy, jeżeli nie będzie można wrócić do domu? Kto odbierze dzieci? Kto pomoże seniorowi? Gdzie są leki? Jak wyłączamy gaz, wodę i prąd?
Rodzinny plan kryzysowy powinien zawierać dane kontaktowe, co najmniej dwa miejsca spotkania — jedno w pobliżu domu, drugie poza miejscowością — oraz kontakt do osoby mieszkającej w innym regionie. Wszyscy domownicy powinni wiedzieć, gdzie znajdują się dokumenty, zapasy i plecaki ewakuacyjne.
Ważne jest również przygotowanie dzieci. Powinny znać numer telefonu do opiekuna, swoje imię i nazwisko oraz wiedzieć, do kogo zwrócić się po pomoc. Osobom starszym, chorym i z niepełnosprawnościami trzeba zapewnić zapas leków, baterie do urządzeń wspomagających oraz konkretną osobę odpowiedzialną za pomoc podczas ewakuacji.
Praktyczny materiał: Plan na kryzys — oficjalny poradnik krok po kroku
Nie chodzi o magazynowanie jedzenia na wiele miesięcy. Znacznie praktyczniejszy jest niewielki, regularnie odnawiany zapas produktów, których rzeczywiście używamy.
Podstawowy zestaw powinien obejmować:
Dlaczego gotówka? Podczas dłuższej awarii prądu lub sieci mogą nie działać bankomaty, terminale płatnicze, internet, telefonia i część sklepów. Rządowy poradnik przypomina również o ograniczeniu otwierania lodówki, odłączeniu urządzeń od zasilania oraz oszczędzaniu energii w telefonie.
Więcej informacji: Jak przygotować się na długotrwały brak prądu
Plecak ewakuacyjny ma umożliwić szybkie opuszczenie mieszkania. Powinien być na tyle lekki, aby właściciel mógł samodzielnie go przenieść. Oficjalne zalecenia mówią, że własny plecak powinien mieć każdy domownik, również dziecko — oczywiście dopasowany do jego wieku i możliwości.
W plecaku warto umieścić:
Nie warto przeciążać plecaka przypadkowymi gadżetami. Sprzęt, którego nigdy wcześniej nie używaliśmy, może okazać się mniej przydatny niż dodatkowa butelka wody, okulary korekcyjne albo zapas niezbędnych leków.
Wideo PSP: Jak przygotować plecak ewakuacyjny — materiał przygotowany przez Państwową Straż Pożarną.
Lista do zachowania: Oficjalne zalecenia dotyczące ewakuacji i plecaka
W sytuacji alarmowej nie ma czasu na przypadkowe poszukiwanie bezpiecznego miejsca. Najbliższe punkty można sprawdzić w narzędziu Gdzie się ukryć.
Według informacji opublikowanych 1 maja 2026 roku baza obejmowała ponad 83 tysiące miejsc doraźnego schronienia, mogących zapewnić tymczasową ochronę blisko 24 milionom osób. Narzędzie pozwala znaleźć najbliższy punkt, wyznaczyć trasę oraz pobrać podstawowe dane do użycia bez internetu.
Trzeba jednak zwrócić uwagę na ważne rozróżnienie: punkty wskazane na mapie nie muszą być schronami. W bazie znajdują się także garaże podziemne, tunele, przejścia podziemne i stacje metra. Zapewniają one pewien poziom ochrony, ale nie są obiektami najwyższej kategorii ochronnej.
Jeżeli w pobliżu nie ma oznaczonego miejsca, oficjalne zalecenia wskazują na najniższe kondygnacje budynków, piwnice, garaże podziemne, tunele i przejścia podziemne. W mieszkaniu najbezpieczniejsze jest zwykle centralne pomieszczenie bez okien, położone przy ścianach nośnych. Nawet zagłębienie terenu daje większą ochronę niż otwarta przestrzeń.
Warto otworzyć teraz: Mapa punktów schronienia i zapisać najbliższe miejsca także poza telefonem.
W Polsce obowiązują obecnie dwa podstawowe sygnały alarmowe:
Po usłyszeniu syreny należy sprawdzić oficjalne komunikaty w radiu, telewizji, internecie lub Alertach RCB. Nie należy samodzielnie zakładać, że sygnał jest jedynie ćwiczeniem. Zaplanowane testy systemu alarmowania powinny być wcześniej zapowiedziane.
Wideo MSWiA: Safe Poland — sygnały alarmowe
Dodatkowy materiał: Jak rozpoznać sygnały alarmowe i reagować
Na Alert RCB nie trzeba się zapisywać. SMS jest wysyłany do telefonów znajdujących się na obszarze potencjalnego zagrożenia. Komunikat powinien zawierać informację o rodzaju zagrożenia oraz zalecanym sposobie działania.
Prawdziwy Alert RCB nie powinien zachęcać do klikania w podejrzane linki. Jeżeli wiadomość podszywająca się pod alert zawiera odnośnik albo prośbę o dane lub pieniądze, nie należy jej otwierać ani na nią odpowiadać.
Sprawdź: Najważniejsze pytania i odpowiedzi dotyczące Alertu RCB
Po ogłoszeniu alarmu należy zabrać plecak i udać się ustaloną wcześniej drogą do bezpiecznego miejsca. Nie należy korzystać z windy. Preferowane jest pomieszczenie bez okien, z grubymi ścianami i stropem, możliwością wentylacji oraz wyjściem awaryjnym.
Jeżeli eksplozja nastąpi na otwartym terenie:
Ze schronienia nie należy wychodzić pochopnie. Warto korzystać z wiadomości SMS zamiast wielokrotnie dzwonić — połączenia głosowe mogą dodatkowo przeciążać sieć.
Oficjalna instrukcja: Atak z powietrza — zasady postępowania
Jednym z największych zagrożeń podczas kryzysu może być chaos komunikacyjny. Tysiące samochodów ruszających jednocześnie mogą zablokować drogi potrzebne pogotowiu, straży pożarnej, policji oraz transportom wojskowym.
Jeżeli służby zarządzą ewakuację, należy stosować się do wyznaczonych tras i punktów zbiórki. Oficjalne zalecenia wskazują, aby korzystać ze zorganizowanego transportu lub iść pieszo do wskazanego miejsca, a przy użyciu samochodu nie blokować dróg ewakuacyjnych.
Jeśli jest na to czas i nie ma innych poleceń, przed wyjściem należy:
Dokumentów nie wolno oddawać przypadkowym osobom oferującym transport. Jeżeli korzystamy z obcego samochodu, warto przesłać bliskim jego numer rejestracyjny i aktualną lokalizację.
Oficjalne zalecenia: Przygotowanie swojego otoczenia na sytuację kryzysową
Podczas kryzysu internet, sieć komórkowa, GPS i ładowanie urządzeń mogą być ograniczone. Dlatego telefon powinien być narzędziem, a nie jedynym miejscem przechowywania całego planu.
Warto wcześniej:
Papierowa mapa może wyglądać staroświecko, ale nie potrzebuje zasięgu, aktualizacji ani ładowarki. Oficjalny poradnik zaleca jej posiadanie właśnie na wypadek niedostępności GPS-u.
Sytuacji kryzysowej prawdopodobnie towarzyszyłaby fala niepotwierdzonych wiadomości, starych nagrań przedstawianych jako aktualne, fałszywych Alertów RCB oraz prób wyłudzania danych.
Przed przekazaniem informacji dalej warto sprawdzić:
Nie powinno się również publikować lokalizacji i przemieszczania wojsk, zabezpieczeń ważnych obiektów ani szczegółów działań służb. Oficjalne zalecenia ostrzegają przed pochopnym klikaniem w linki, instalowaniem aplikacji z niesprawdzonych źródeł i używaniem słabych haseł.
Więcej na ten temat: Zagrożenia cyfrowe i dezinformacja
Podejrzany SMS można przekazać do CERT Polska na bezpłatny w Polsce numer 8080. Wiadomość najlepiej przesłać w całości, bez usuwania linku lub fragmentu tekstu. Zgłoszenia stron i e-maili można przesyłać także przez formularz CERT Polska.
Wideo RCB: Jak rozpoznawać dezinformację
W pierwszych minutach po eksplozji, wypadku lub zawaleniu budynku profesjonalna pomoc może nie dotrzeć natychmiast. Dlatego kurs pierwszej pomocy może być bardziej wartościowy niż rozbudowana apteczka, której właściciel nie potrafi używać.
Każdy powinien znać podstawy:
Rządowy poradnik opisuje między innymi kontrolę oddechu, używanie AED i postępowanie w przypadku krwotoku.
Wideo RCB: Pierwsza pomoc w nagłych wypadkach
Poradnik: Pierwsza pomoc — najważniejsze zasady
Przygotowanie można zacząć bez dużych zakupów:
Następnie można stopniowo uzupełniać plecaki, zapasy i apteczkę. Raz na kilka miesięcy warto sprawdzić terminy ważności żywności, leków i baterii oraz upewnić się, że ustalony plan nadal odpowiada sytuacji rodziny.
Ważne: materiał ma charakter edukacyjny. W sytuacji rzeczywistego zagrożenia pierwszeństwo mają bieżące polecenia służb, Alerty RCB oraz komunikaty administracji państwowej i lokalnej.
572 158 738
Wyślij nam wiadomość
